Het rapport Van keten naar kringloop beschrijft hoe de Nederlandse koolstofchemie kan transformeren van een fossiel gedreven keten naar een circulair en CO₂-neutraal systeem richting 2050. Deze transitie is noodzakelijk om te voldoen aan nationale en Europese klimaat- en circulariteitsdoelstellingen, maar brengt grote technologische, economische en beleidsmatige uitdagingen met zich mee. De sector is momenteel sterk afhankelijk van fossiele grondstoffen en levert tegelijkertijd een substantiële bijdrage aan de Nederlandse economie en export, terwijl zij verantwoordelijk is voor circa 12% van de nationale CO₂‑uitstoot.

Aan de hand van een scenarioanalyse worden drie mogelijke ontwikkelpaden onderzocht: ongewijzigd beleid, verdienvermogen en maximale circulariteit. In alle scenario’s bereikt de sector netto‑nul uitstoot in 2050 als gevolg van het EU‑ETS, maar de gevolgen voor productiebehoud, kosten en investeringen verschillen sterk. Zonder aanvullend beleid leidt verduurzaming vooral tot productiekrimp en koolstoflekkage. In de scenario’s verdienvermogen en maximale circulariteit blijft een groter deel van de productie in Nederland, wat leidt tot hogere kosten maar ook tot daadwerkelijke binnenlandse verduurzaming.

De analyse laat zien dat de eerste emissiereducties relatief kostenefficiënt kunnen worden gerealiseerd via recycling en biogrondstoffen. Deze routes zijn echter beperkt beschikbaar. In de latere fase van de transitie, na circa 2040, zijn duurdere opties nodig, zoals fossiele productie met CO₂‑afvang en -opslag (CCS) of synthetische routes op basis van afgevangen CO₂ en groene waterstof. Juist deze laatste stappen maken de transitie complex en kostbaar, met name in het scenario maximale circulariteit.

Het rapport concludeert dat gericht beleid cruciaal is. Uitbreiding van het Carbon Border Adjustment Mechanism (CBAM) en stevige vraagcreatie via Europese regelgeving zijn noodzakelijk om investeringen los te trekken en een gelijk speelveld te creëren. Daarnaast zijn tijdige investeringen in energie‑, waterstof‑ en CO₂‑infrastructuur randvoorwaardelijk. Met de juiste beleidsmix en investeringsvolgorde is een concurrerende, circulaire koolstofchemie in Nederland haalbaar, maar niet vanzelfsprekend.