AIRE (AI for Regional Expertise) is een door het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit geïnitieerde AI-tool die regio-specifieke kennis toegankelijker maakt voor beleidsmakers, kennisinstellingen en stakeholders. In Nederland liggen enorme hoeveelheden informatie opgeslagen in dossiers, rapporten en databases, maar veel daarvan blijft onbenut omdat het simpelweg niet praktisch doorzoekbaar is. AIRE pakt dit 'rapport-in-laatjes-probleem' aan door AI in te zetten om vragen te beantwoorden op basis van bronnen, context en actualiteit gezamenlijk in de uitkomst te verwerken.

De kern van AIRE is een AI-gestuurde chatbot interface waarmee gebruikers natuurlijke taalvragen kunnen stellen en direct betrouwbare, onderbouwde antwoorden krijgen, compleet met bronverwijzingen. In plaats van zelf honderden documenten door te ploegen, kan een beleidsmedewerker of projectleider in één gesprek inzichten en relevante literatuur ophalen. Die aanpak versnelt besluitvorming en beperkt dubbel werk, terwijl de koppeling aan specifieke databronnen zorgt voor transparantie en traceerbaarheid.

Hoe het werkt

AIRE werkt op basis van semantische zoektechnieken en taalmodellen die verbanden herkennen tussen vragen en de inhoud van grote kennisverzamelingen. Door niet alleen sleutelwoorden maar ook conceptuele relaties te analyseren, levert de tool antwoorden die inhoudelijk relevant en contextueel passend zijn voor de gestelde vraag. Cruciaal is dat de antwoorden niet alleen gegenereerd worden, maar dat gebruikers direct toegang krijgen tot de onderliggende bronnen.

Het prototype is ontwikkeld in het kader van het Startup in Residence-programma Intergov, een traject dat startups koppelt aan overheidsuitdagingen. Dit bood niet alleen technische ontwikkeling, maar ook toegang tot partners, feedback en een kader om AIRE te toetsen aan echte beleidsvragen.

Op dit moment draait AIRE onder meer op grote publieke kennisverzamelingen zoals Groen Kennisnet, officiële rapporten van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en praktijkcases uit de Werkplaats voor Landbouw en Natuur. Daarmee worden wetenschappelijke studies, beleidsrapporten en praktijkervaring in één zoekomgeving bij elkaar gebracht.

Wat AIRE toevoegt aan regionale vraagstukken

Traditioneel vertrouwen overheden en kennisinstellingen op zoekmachines, thematische databases of handmatige literatuurstudies. AIRE verandert dat door vraaggestuurd kennisbeheer centraal te stellen: niet de database dicteert wat je kunt vinden, maar de vraag van de gebruiker bepaalt de output. Dit is relevant voor complexe dossiers zoals stikstof, waterkwaliteit of biodiversiteit, waar relevante informatie vaak versnipperd is over meerdere rapporten en datasets.

De tool kan zo dienen als een verlengstuk van bestaande regionale kennisinfrastructuren, of het nu gaat om regionale netwerken, samenwerkingsverbanden zoals Digitale Werkplaatsen, of interbestuurlijke coalities. Door kennis sneller bruikbaar te maken, zou AIRE kunnen helpen knelpunten sneller te identificeren, beleid robuuster te onderbouwen en kennis beter te delen tussen spelers in het noordelijke ecosysteem.