De nieuwe Monitor Brede Welvaart 2026 van het CBS laat een dubbel beeld zien. Nederland scoort internationaal nog altijd hoog op tevredenheid, inkomen en opleidingsniveau, maar tegelijkertijd nemen stress, wantrouwen en druk op natuur en publieke systemen toe. Voor Noord-Nederland is dat een relevante constatering: juist hier wordt al langer gezocht naar een economie die niet alleen groeit, maar ook maatschappelijk houdbaar blijft.

De monitor maakt onderscheid tussen brede welvaart “hier en nu”, “later” en “elders”. Dat betekent dat economische ontwikkeling niet alleen wordt beoordeeld op inkomen of werkgelegenheid, maar ook op factoren als gezondheid, sociale cohesie, leefomgeving, kennisontwikkeling en duurzaamheid.

Kennis en innovatie blijven cruciaal

Voor een regio als Noord-Nederland is vooral het hoofdstuk over brede welvaart “later” interessant. Daarin stelt het CBS dat de Nederlandse kenniseconomie stabiel blijft, maar dat investeringen in ICT en kennisontwikkeling onder druk staan. Ook groeit de Nederlandse kenniskapitaalvoorraad nauwelijks meer, terwijl juist innovatie en technologische ontwikkeling bepalend zijn voor toekomstig verdienvermogen.

Dat raakt direct aan de positie van noordelijke kennisinstellingen en innovatieclusters. De regio investeert al jaren in thema’s als watertechnologie, gezondheid, energie, digitalisering en circulaire economie. Juist in een tijd waarin brede welvaart centraal komt te staan, worden zulke ecosystemen belangrijker. Niet alleen vanwege economische groei, maar ook omdat ze bijdragen aan maatschappelijke opgaven zoals energietransitie, leefbaarheid en arbeidsmarktontwikkeling.

Tegelijkertijd laat de monitor zien dat brede welvaart ongelijk verdeeld blijft. Hogeropgeleiden profiteren structureel meer van economische en maatschappelijke vooruitgang. Dat vergroot het belang van regionale samenwerking tussen onderwijs, overheid en bedrijfsleven rondom “leven lang ontwikkelen” en toegankelijk kennisbeleid.

Niet alleen economie, maar ook samenhang

Misschien wel de belangrijkste boodschap uit de monitor is dat brede welvaart méér is dan economische groei. Het CBS signaleert dalend vertrouwen, minder vrijwilligerswerk en afnemende sociale cohesie. Ook de druk op natuur, energievoorziening en publieke systemen blijft groot.

Daarmee verschuift ook de vraag voor regionale ontwikkeling. Niet alleen: hoe creëren we economische groei? Maar vooral: welke economie draagt bij aan een sterke samenleving op de lange termijn?

Voor Noord-Nederland biedt dat kansen. Juist omdat de regio relatief sterk is in samenwerking tussen kennisinstellingen, publieke organisaties en bedrijfsleven, kan brede welvaart hier meer worden dan een beleidsbegrip. Dan wordt het een manier om economische ontwikkeling, leefbaarheid en maatschappelijke waarde expliciet met elkaar te verbinden.