De Europese Commissie heeft een nieuwe Startup and Scaleup Strategy gepresenteerd. Daarmee wil Brussel het voor innovatieve bedrijven eenvoudiger maken om te starten, te groeien en internationaal op te schalen. Volgens de Commissie beschikt Europa over sterke kennisinstellingen, veel talent en een groeiend aantal innovatieve startups, maar lukt het nog onvoldoende om deze bedrijven uit te laten groeien tot internationale marktleiders. Europese ondernemers lopen daarbij onder meer tegen versnipperde regelgeving, beperkte toegang tot groeikapitaal, administratieve lasten en een tekort aan gespecialiseerd talent aan. Daarom presenteert de Commissie een breed pakket aan maatregelen om het Europese innovatievermogen te versterken.

De strategie bestaat uit zes pijlers: innovatievriendelijke regelgeving, betere toegang tot financiering, snellere markttoegang, het aantrekken van talent, betere toegang tot onderzoeksinfrastructuur en een sterkere monitoring van het innovatie-ecosysteem. Concreet werkt Europa onder meer aan een Europees ondernemingsregime voor startups, een nieuw Scaleup Europe Fund van €5 miljard, een European Innovation Act en maatregelen om onderzoeksfaciliteiten en kennis sneller beschikbaar te maken voor innovatieve bedrijven. Ook moeten publieke aanbestedingen innovatievriendelijker worden en wil de Europese Commissie meer institutioneel kapitaal richting innovatieve ondernemingen bewegen.

Van Draghi naar Wennink

De nieuwe strategie staat niet op zichzelf. Zij vormt een concrete uitwerking van de aanbevelingen uit het invloedrijke Draghi-rapport over het Europese concurrentievermogen. Daarin werd geconcludeerd dat Europa steeds verder achterop raakt ten opzichte van de Verenigde Staten en China op het gebied van innovatie, productiviteit en technologieontwikkeling. Om die achterstand te verkleinen moet Europa volgens Draghi beter worden in het omzetten van kennis naar economische waarde, sneller nieuwe bedrijven laten groeien en meer investeren in strategische technologieën.

Ook in Nederland klinkt deze boodschap steeds nadrukkelijker. De Commissie-Wennink stelde eerder dat Nederland zijn toekomstige welvaart sterker moet baseren op kennis, innovatie en technologie. Daarbij pleit zij voor meer focus op strategische domeinen waarin Nederland internationaal onderscheidend kan zijn, zoals energie, gezondheid, digitalisering en geavanceerde technologie. Net als Draghi benadrukt Wennink dat economische groei steeds minder zal voortkomen uit traditionele productiefactoren en steeds meer uit innovatievermogen.

Wat betekent dit voor Noord-Nederland?

Voor Noord-Nederland sluit deze Europese koers aan op ontwikkelingen die al zichtbaar zijn in de regio. De noordelijke provincies beschikken over verschillende innovatie-ecosystemen die nauw aansluiten bij de Europese prioriteiten. Denk aan de energie- en waterstofontwikkeling in Groningen, watertechnologie in en rond Leeuwarden, gezondheidsinnovatie rondom het UMCG en de Hanze, en de sterke positie van de regio op het gebied van agrofood, biobased economie en circulaire innovatie.

Juist deze regionale ecosystemen zijn van belang voor de uitvoering van de Europese innovatieagenda. Veel van de aangekondigde maatregelen richten zich namelijk op het beter verbinden van kennisinstellingen, bedrijven, investeerders en overheden. Daarmee ontstaat meer ruimte om onderzoeksresultaten sneller te vertalen naar nieuwe producten, diensten en ondernemingen.

De nieuwe strategie laat zien dat Europa innovatie niet langer uitsluitend ziet als een onderzoeksopgave, maar steeds nadrukkelijker als een economische strategie. Voor regio’s met sterke kennisnetwerken en gespecialiseerde innovatieclusters biedt dat kansen. De vraag voor Noord-Nederland is daarom niet alleen hoe de regio gebruikmaakt van nieuwe Europese instrumenten, maar ook hoe bestaande ecosystemen verder kunnen doorgroeien tot spelers van Europese betekenis.