Onlangs publiceerde de Europese Commissie het rapport 'Boosting knowledge circulation'. Dit rapport geeft ook inzichten voor Noord-Nederland: onze regio is weliswaar kennisrijk, maar bedrijven weten niet altijd te profiteren. De studie richt zich op kenniscirculatie oftewel de mate waarin wetenschappelijke kennis niet alleen wordt geproduceerd, maar ook wordt gedeeld, hergebruikt en toegepast in innovatie. Juist op dat punt zit volgens de analyse de grootste bottleneck.

Sterk in kennis, kwetsbaar in doorvertaling

Europa, en daarmee ook (Noord-)Nederland, scoort hoog op wetenschappelijke output. Open access publicaties spelen daarin een belangrijke rol. In de EU is circa 67% van de publicaties vrij toegankelijk, en deze worden relatief vaak gebruikt in patenten. In 2023 was zelfs 78% van de publicaties die in Europese patenten worden geciteerd open access.

Dat lijkt een sterk fundament voor innovatie. Toch blijkt de vertaalslag naar economische toepassing beperkt. Slechts 5,5% van de innovatieve bedrijven werkt samen met publieke onderzoeksorganisaties, en 10,5% met universiteiten. Voor regio’s zoals de onze, waar veel wordt ingezet op campusontwikkeling en publiek-private samenwerking, raakt dit direct aan de kern: kennis is aanwezig, maar de benutting ervan blijft achter.

Belemmeringen in het systeem

De studie wijst op structurele oorzaken die ook regionaal herkenbaar zijn. Een belangrijke factor is fragmentatie: verschillen in regelgeving rond auteursrechten, toegang en hergebruik maken samenwerking complex en vertragen kennisdeling. Daarnaast speelt de beperkte absorptiecapaciteit van bedrijven een rol. Europese innovatie-ecosystemen kennen relatief minder snelgroeiende, R&D-intensieve bedrijven die nieuwe kennis kunnen opschalen naar de markt.

Voor Noord-Nederland betekent dit dat investeringen in kennisinfrastructuur alleen niet voldoende zijn. Zonder voldoende bedrijven die deze kennis kunnen opnemen en door ontwikkelen, blijft het economische effect beperkt.

Van kennisclusters naar circulatie

De implicatie van de studie is helder: de focus moet verschuiven van kennisproductie naar kenniscirculatie. Daar ligt een concrete opgave.Campussen en kennisclusters kunnen hierin een sleutelrol spelen, mits zij niet alleen plekken zijn waar kennis ontstaat, maar vooral waar kennis continu wordt gedeeld, getest en toegepast in samenwerking met bedrijven.

De Europese analyse laat zien dat de uitdaging niet zit in het creëren van meer kennis, maar in het organiseren van de juiste verbindingen. Juist voor een regio die sterk inzet op samenwerking en specialisatie, ligt daar de grootste kans.