De provincie Groningen wil de energietransitie nadrukkelijk inzetten om de regionale economie en brede welvaart te versterken. In het Programma Energie 2026–2035, met een uitvoeringsagenda tot 2030, verbindt de provincie de ontwikkeling van een toekomstbestendig energiesysteem aan het vestigingsklimaat, de leefbaarheid en het regionale verdienvermogen. Daarmee krijgt energiebeleid een belangrijke plaats in de toekomstige economische ontwikkeling van Groningen.

Energie als economische motor

De provincie richt zich op vier beleidsdoelen: maximale energiebesparing, een toekomstbestendige energiemix, een betrouwbaar en flexibel energiesysteem en een aardgasvrije gebouwde omgeving. Daarbij is de beschikbaarheid van betaalbare, CO₂-vrije energie een belangrijke voorwaarde voor de verduurzaming en verdere ontwikkeling van de industrie.

Een belangrijke rol is weggelegd voor de Eemshaven, waar de aanlanding van windenergie op zee kansen biedt voor nieuwe bedrijvigheid. In het kader van Nij Begun is afgesproken dat minimaal 33 procent van de nog aan te leggen nationale capaciteit voor windenergie op zee in Groningen zal aanlanden. De provincie wil deze positie benutten voor industriële verduurzaming, innovatie en werkgelegenheid.

Ook de ontwikkeling van waterstof krijgt aandacht. Zo wordt in Oost-Groningen gewerkt aan mogelijkheden voor een regionaal industrieel waterstofcluster, waarin bedrijven gezamenlijk kunnen verduurzamen. De beschikbaarheid van infrastructuur voor transport en opslag is daarbij een belangrijke randvoorwaarde.

Deze ontwikkelingen raken ook de bredere Noord-Nederlandse economie. De ontwikkeling van energie-infrastructuur, industriële waardeketens en grensoverschrijdende verbindingen vraagt om samenwerking met Fryslân, Drenthe en internationale partners.

Netcongestie vraagt om nieuwe oplossingen

Tegelijkertijd vormt de beperkte capaciteit van het elektriciteitsnet een belangrijke belemmering voor economische ontwikkeling. Nieuwe bedrijven, woningbouw en verduurzamingsprojecten zijn afhankelijk van voldoende aansluitmogelijkheden.

De provincie wil daarom in 2026 een uitvoeringsprogramma netcongestie vaststellen. Daarnaast stimuleert Groningen de ontwikkeling van energiehubs, waarbij bedrijven hun energievoorziening beter op elkaar afstemmen. Ook bij de ontwikkeling van nieuwe bedrijventerreinen, waaronder het geplande XXL-bedrijventerrein A7/N33, moet energie vanaf het begin worden meegenomen.

Deze aanpak laat zien hoe energiebeleid steeds sterker verweven raakt met ruimtelijke en economische keuzes. De beschikbaarheid van energie kan mede bepalen waar nieuwe bedrijvigheid zich kan ontwikkelen.

Brede welvaart als uitgangspunt

Naast economische ontwikkeling besteedt het programma aandacht aan de betaalbaarheid van energie voor inwoners. Volgens de in het programma aangehaalde cijfers besteedt 6,6 procent van de Groningse huishoudens meer dan tien procent van het inkomen aan energie. Daarmee kent Groningen het hoogste percentage van alle Nederlandse provincies.

Energiebesparing en woningisolatie moeten daarom bijdragen aan lagere energielasten. De grootschalige isolatieaanpak vanuit Nij Begun biedt hiervoor mogelijkheden. Daarnaast ondersteunt de provincie gemeenten bij hun warmteprogramma's en onderzoekt zij onder meer de haalbaarheid van een warmtesysteem voor de Eemsregio en Groningen.

Het programma maakt daarmee duidelijk dat de energietransitie in Groningen ook een sociaal-economische opgave is. De komende jaren zal moeten blijken in hoeverre de voorgenomen maatregelen daadwerkelijk bijdragen aan lagere energielasten, nieuwe investeringen en regionale werkgelegenheid. Voor Noord-Nederland is vooral interessant hoe de provincie de beschikbaarheid van duurzame energie wil vertalen naar blijvende economische voordelen voor de regio.