De Nederlandse arbeidsproductiviteit behoort tot de hoogste van de OESO-landen, maar groeit nauwelijks. Tussen 2015 en 2025 bedroeg de gemiddelde jaarlijkse groei slechts 0,3 procent, waarmee Nederland tot de vier slechtst presterende OESO-landen behoort. In een nieuw onderzoek analyseert de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) de oorzaken van deze stagnatie. Vooral achterblijvende investeringen en beperkte bedrijvendynamiek blijken belangrijke knelpunten.

Minder dynamiek binnen het bedrijfsleven

Volgens de OESO vernieuwt het Nederlandse bedrijfsleven zich onvoldoende. Productieve ondernemingen groeien relatief langzaam, terwijl werknemers en kapitaal beperkt verschuiven naar bedrijven die deze middelen efficiënter benutten.

Ook het aandeel jonge ondernemingen in de werkgelegenheid neemt af. In 2021–2023 was ongeveer 12,2 procent van de werkgelegenheid afkomstig van bedrijven die één tot vijf jaar bestonden. Sinds 2008 is dit aandeel met ongeveer zeven procentpunt gedaald. Hoewel Nederland veel nieuwe ondernemingen telt, betreft dit vaak zelfstandigen zonder personeel.

Daarnaast blijven investeringen in technologie en digitalisering achter. Vooral kleinere bedrijven ondervinden belemmeringen door financieringsproblemen en een tekort aan specialistische kennis. Voor het Noord-Nederlandse mkb is dit een belangrijk aandachtspunt, aangezien technologische vernieuwing kan bijdragen aan een hogere productiviteit.

Structurele belemmeringen voor groei

De OESO wijst daarnaast op personeelstekorten, hoge energieprijzen, netcongestie en complexe regelgeving. Deze factoren beperken investeringen en maken het voor ondernemingen moeilijker om uit te breiden.

De onderzoekers adviseren daarom betere toegang tot risicokapitaal, eenvoudiger regelgeving en meer mogelijkheden voor scholing en arbeidsmobiliteit. Ook investeringen in onderzoek en ontwikkeling kunnen de productiviteit versterken.

Deze aanbevelingen zijn relevant voor Noord-Nederland. De krappe arbeidsmarkt vergroot de noodzaak om met beschikbare werknemers meer economische waarde te creëren. Tegelijkertijd kan netcongestie de uitbreiding van industriële activiteiten en andere bedrijvigheid belemmeren.

Van innovatie naar economische groei

De OESO benadrukt dat productiviteitsgroei niet uitsluitend afhankelijk is van nieuwe startups. Ook bestaande ondernemingen moeten beter in staat zijn om technologie toe te passen en door te groeien.

Voor Groningen, Fryslân en Drenthe biedt dit aanknopingspunten voor regionaal economisch beleid. Innovatieprogramma's en kennisnetwerken kunnen worden beoordeeld op hun bijdrage aan bedrijfsgroei, technologische vernieuwing en productiviteit.

Hoewel het onderzoek geen afzonderlijke regionale analyse bevat, roept het een relevante vraag op: in hoeverre leiden de investeringen in de Noord-Nederlandse kenniseconomie daadwerkelijk tot een productievere regionale economie?