Europa beschikt over veel kennis, maar weet die nog onvoldoende om te zetten in productiviteit en economische groei. Dat concludeert het rapport Science, Research and Innovation; Performance of the EU 2026. De Europese economie groeide sinds 2019 met 7 procent, tegenover 15 procent in de Verenigde Staten. Meer investeren in onderzoek en innovatie is volgens de Commissie noodzakelijk om dat verschil te verkleinen.

Daar ligt ook een regionale opgave. De Commissie constateert grote verschillen in innovatiekracht tussen Europese regio’s. Kennis en innovatieve bedrijvigheid concentreren zich vaak op een beperkt aantal plekken. Andere regio’s beschikken wel degelijk over eigen kwaliteiten, bijvoorbeeld vanuit bestaande bedrijvigheid, grondstoffen en specifieke kennis. Die worden volgens het rapport nog niet altijd voldoende benut.

Voortbouwen op wat er al is

De Commissie ziet daarom een belangrijke rol voor zogenoemd 'place-based innovatiebeleid'. Nieuwe economische activiteiten ontstaan doorgaans op plekken waar relevante kennis, vaardigheden en instituties al aanwezig zijn. Regionale verschillen bepalen daarmee mede welke nieuwe sectoren en technologieën kansrijk zijn.

Voor Noord-Nederland ondersteunt die analyse het belang van scherpe keuzes in het economisch beleid. De regio heeft, zoals bekend, zelf vier prioritaire domeinen benoemd: cleantech, life sciences & health, AI & digitalisering en defensie & veiligheid. De Europese analyse roept daarbij de vraag op hoe goed zulke prioriteiten aansluiten op de kennis, bedrijven en vaardigheden die daadwerkelijk in Noord-Nederland aanwezig zijn.

Ervaring met het Europese Smart Specialisation-beleid biedt daarvoor een aanwijzing. Tussen 2014 en 2020 ging 59 miljard euro uit het Europees Fonds voor Regionale Ontwikkeling naar onderzoek en innovatie in Europese regio’s. Evaluaties laten volgens het rapport zien dat deze aanpak vooral effectief was wanneer regionale prioriteiten aansloten bij bestaande regionale kwaliteiten. De investeringen droegen onder meer bij aan kennisproductie en samenwerking tussen wetenschap en bedrijfsleven.

Verbinding buiten de regio

Regionale specialisatie vraagt volgens de Commissie ook om sterkere verbindingen tussen regio’s. Europese regio’s benutten elkaars aanvullende kennis en capaciteiten nog onvoldoende. Samenwerking kan ervoor zorgen dat een regio zich specialiseert vanuit eigen kwaliteiten en ontbrekende kennis elders vindt.

Voor Noord-Nederland biedt het rapport daarmee bruikbare uitgangspunten voor de economische strategie: goed zicht op de eigen capaciteiten, keuzes die daarop aansluiten en verbinding met regio’s die iets toevoegen aan de Noordelijke kennis- en economische basis.