Een nieuw onderzoek van RaboResearch naar het valorisatievermogen van Nederlandse UMC’s laat zien dat het omzetten van wetenschappelijke kennis naar maatschappelijke en economische waarde nog altijd moeizaam verloopt. Hoewel universiteiten en UMC’s steeds meer aandacht besteden aan valorisatie, vertaalt die groeiende aandacht zich nog nauwelijks naar meer patenten, spin-offs of nieuwe bedrijven.

Dat is opvallend, omdat valorisatie steeds vaker wordt gezien als cruciale schakel tussen publieke kennisinvesteringen en toekomstig verdienvermogen. Het rapport van de Commissie Wennink, waar het onderzoek op voortbouwt, benadrukt dat wetenschappelijke kennis beter benut moet worden om economische en maatschappelijke waarde te creëren.

Van publicatie naar economische waarde

Het onderzoek maakt duidelijk dat valorisatie meer is dan alleen een patent aanvragen of een startup oprichten. In essentie draait het om de vraag hoe kennis daadwerkelijk terechtkomt in producten, toepassingen, bedrijven of betere maatschappelijke oplossingen.

Juist daar ontstaat vaak een probleem. Nederlandse UMC’s publiceren veel wetenschappelijke artikelen, maar de stap van onderzoek naar economische toepassing blijft relatief klein. Tussen 2019 en 2024 daalde zelfs zowel het aantal nieuwe patenten als het aantal spin-offs licht.

Volgens de onderzoekers ligt de uitdaging niet alleen bij financiering, maar ook bij cultuur en organisatie. Wetenschappers ervaren valorisatie regelmatig als academisch risico: tijd besteed aan ondernemerschap gaat ten koste van publicaties, promotiekansen of wetenschappelijke reputatie. Daarmee raakt het rapport aan een bredere discussie over de rol van universiteiten en kennisinstellingen in de economie.

Ecosystemen blijken cruciaal

Opvallend in het onderzoek is dat succesvolle valorisatie sterk samenhangt met de aanwezigheid van ecosystemen rond kennisinstellingen. Factoren als laboratoriumfaciliteiten, samenwerking met bedrijven, toegang tot ondersteuning en strategische inbedding blijken belangrijk voor betere valorisatieresultaten.

Dat maakt het onderzoek ook relevant voor het Noorden. Rond de diverse campussen en verschillende energie- en hightechclusters wordt al jaren geprobeerd om onderzoek, ondernemerschap en regionale economie dichter bij elkaar te brengen. De aanwezigheid van ecosystemen lijkt daarbij minstens zo belangrijk als de kwaliteit van het onderzoek zelf.

Tegelijkertijd laat het rapport zien dat valorisatie moeilijk af te dwingen is met alleen beleid of strategie. Veel instellingen benoemen het belang ervan inmiddels expliciet in jaarverslagen en beleidsstukken, maar zonder tijd, financiering en loopbaanperspectief voor onderzoekers blijft de daadwerkelijke omzetting van kennis naar waarde beperkt.

Waarde ontstaat niet vanzelf

De belangrijkste conclusie van het onderzoek is misschien wel dat economische waarde niet automatisch ontstaat uit wetenschappelijke kwaliteit. Tussen een publicatie en een succesvolle toepassing zit een lange keten van financiering, samenwerking, ondernemerschap en institutionele ondersteuning.

Daarmee verschuift de discussie over valorisatie langzaam van individuele startups of patenten naar de vraag hoe regionale kennisecosystemen georganiseerd zijn en welke voorwaarden nodig zijn om kennis daadwerkelijk om te zetten in economische en maatschappelijke impact.