Meer dan economische groei

Wat levert een Regio Deal uiteindelijk op? Die vraag staat centraal in de onlangs verschenen epiloogstudie van Planbureau Fryslân over de Versnellingsagenda Noordoost-Fryslân. De studie sluit zes jaar lerend evalueren af en kijkt terug op een programma waarin meer dan 240 projecten zijn ondersteund op het gebied van innovatie, ondernemerschap, onderwijs, arbeidsmarkt en regiomarketing.

De evaluatie laat zien dat de regio op verschillende economische indicatoren vooruitgang heeft geboekt. Het bruto regionaal product groeide sterker dan vooraf was beoogd en het aantal banen nam tussen 2015 en 2024 toe van bijna 39.000 naar bijna 45.000. Ook steeg het gemiddelde besteedbare inkomen. Andere ambities bleken lastiger te realiseren. Zo bleef de inkomensachterstand ten opzichte van Nederland bestaan, werd de kloof in opleidingsniveau niet kleiner en ontwikkelde de woningmarkt zich minder sterk dan landelijk het geval was.

Volgens Planbureau Fryslân vertellen deze cijfers echter maar een deel van het verhaal. Tijdens de uitvoering van de Versnellingsagenda verschoof de aandacht steeds meer van traditionele economische indicatoren naar brede welvaart. Daarmee kwamen ook samenwerking, kennisontwikkeling en regionale netwerken nadrukkelijker in beeld als belangrijke opbrengsten van het programma.

Lessen voor toekomstig regionaal beleid

De onderzoekers concluderen dat juist op dat punt de belangrijkste lessen liggen. Tijdelijke programma's kunnen veel energie losmaken en nieuwe initiatieven op gang brengen, maar zorgen niet automatisch voor blijvende verandering. Daarvoor is meer nodig dan een verzameling succesvolle projecten. Volgens de evaluatie vraagt dit om structurele samenwerking, een sterkere verbinding tussen projecten en programmadoelen en een organisatie die kennis en netwerken ook na afloop van een programma weet vast te houden.

Die inzichten zijn niet alleen relevant voor Noordoost-Fryslân. Ook elders in Noord-Nederland wordt gewerkt aan brede welvaart via Regio Deals, regionale agenda's en het Nationaal Programma Vitale Regio's. De evaluatie laat zien dat investeren in regionale ontwikkeling niet uitsluitend draait om financiële middelen of economische groei, maar ook om het organiseren van samenwerking en het versterken van het lerend vermogen van regio's. Daarmee biedt de studie waardevolle lessen voor beleidsmakers en regionale partners die werken aan de toekomst van Noord-Nederland.