In een recent Whitepaper van TNO wordt het belang van ruimtelijke condities voor economisch verdienvermogen benadrukt. Economische ontwikkeling hangt daarbij niet alleen samen met de beschikbaarheid van fysieke ruimte, maar ook met de manier waarop plekken functioneren voor samenwerking, innovatie en kennisontwikkeling.

Campussen vormen een concreet voorbeeld van hoe deze condities samenkomen. Het zijn locaties waar onderwijs, onderzoek, bedrijfsleven en overheid fysiek bij elkaar worden gebracht. Deze concentratie maakt het mogelijk om kennis sneller te delen, innovaties te ontwikkelen en economische activiteiten te bundelen. Tegelijkertijd wordt op campussen actief gestuurd op interactie, bijvoorbeeld via gedeelde faciliteiten, netwerken en gezamenlijke programma’s.

In Noord-Nederland is een breed palet aan campussen zichtbaar, elk met een eigen profiel. In Groningen vormt Campus Groningen, met onder meer de Zernike Campus en het UMCG, een belangrijk knooppunt voor energie, life sciences en digitalisering. In Fryslân speelt de WaterCampus in Leeuwarden een centrale rol rond watertechnologie en circulaire innovaties. Daarnaast is de Dairy Campus in Leeuwarden gericht op agrifood en de toekomst van de landbouw.

Ook in Drenthe zijn campussen in opkomst. De Healthy Ageing Campus en initiatieven rond zorg en vitaliteit sluiten aan bij regionale sterktes op het gebied van gezondheid en demografie. In Emmen richt de Greenwise Campus zich op groene chemie, materialen en circulaire economie, voortbouwend op de industriële basis van de regio.

Deze campussen laten zien hoe fysieke ruimte wordt gecombineerd met georganiseerde samenwerking. De aanwezigheid van locaties en infrastructuur maakt economische activiteit mogelijk, terwijl netwerken, governance en kennisuitwisseling bepalen hoe effectief deze activiteit zich ontwikkelt. Juist die combinatie blijkt volgens het TNO-raamwerk bepalend voor het verdienvermogen op de lange termijn .

Campussen functioneren daarmee als schakels tussen regionale sterktes en economische ontwikkeling. Ze versterken bestaande sectoren, trekken talent aan en bieden ruimte voor nieuwe bedrijvigheid. Tegelijkertijd zijn ze geen vanzelfsprekend succes: factoren zoals bereikbaarheid, kritische massa en samenwerking tussen partijen blijven bepalend voor hun functioneren.

De analyse onderstreept dat ruimtelijk-economisch beleid niet alleen draait om het toedelen van ruimte, maar ook om het vormgeven van plekken waar economische activiteit daadwerkelijk tot stand komt. In Noord-Nederland laten campussen zien hoe deze twee dimensies in de praktijk samenkomen en bijdragen aan een toekomstbestendig verdienvermogen.