De ontwikkeling van kennissteden en innovatie-ecosystemen krijgt mogelijk een nieuwe impuls via een nieuwe City Deal binnen het programma Agenda Stad. Deze samenwerking richt zich op het versterken van het Nederlandse verdienvermogen door betere afstemming tussen kennisinstellingen, bedrijven en overheden.

De aanleiding ligt in zorgen over het internationale concurrentievermogen. Innovatie blijft achter ten opzichte van de Verenigde Staten en China, terwijl Nederland kampt met een versnipperde aanpak. Onderzoek, onderwijs, economie en ruimtelijke ontwikkeling worden nog te vaak los van elkaar georganiseerd. Hierdoor ontbreekt een integraal ontwikkelraamwerk voor kennissteden en hun innovatie-ecosystemen.

Nederland telt momenteel 35 campussen, waarvan dertien in een volwassen fase. Deze locaties vormen belangrijke knooppunten voor innovatie, maar staan onder druk door bezuinigingen op onderzoek en onderwijs, het wegvallen van het Nationaal Groeifonds en beperkingen voor internationale kenniswerkers. Ook ruimtelijke knelpunten, zoals schaarste aan ruimte en netcapaciteit, belemmeren verdere groei.

Kansen voor Noord-Nederland
Voor Noord-Nederland kan de City Deal specifiek van betekenis zijn, juist omdat de regio sterk leunt op een aantal uitgesproken kennisclusters. Denk aan de energie- en waterstofclusters rond Groningen (zoals Zernike Campus en Energy Academy Europe), de chemie- en materialenclusters in Emmen en Delfzijl, en de water- en agrofood innovaties in Leeuwarden.

Deze ecosystemen kenmerken zich door een sterke inhoudelijke focus, maar relatief beperkte schaal en versnipperde financiering. Juist daar kan een integrale aanpak helpen. Door nationale regie te koppelen aan regionale sterktes kunnen investeringen in bijvoorbeeld energie-infrastructuur, talentontwikkeling en huisvesting beter op elkaar worden afgestemd. Dit is relevant voor Noord-Nederland, waar thema’s als netcongestie, bereikbaarheid en arbeidsmarkt extra knellen.

Daarnaast kan de City Deal bijdragen aan het beter verbinden van campussen en bedrijven in de regio. In Noord-Nederland liggen kennisinstellingen, mkb en industrie vaak geografisch en organisatorisch verder uit elkaar dan in de Randstad. Een gezamenlijke kennis- en experimentenagenda kan helpen om deze netwerken te versterken en innovatie sneller te vertalen naar economische toepassingen.

City Deal als integrale aanpak
De voorgestelde City Deal moet deze knelpunten aanpakken via een geïntegreerde benadering. Centraal staat een gezamenlijke kennis- en experimentenagenda, waarin partijen werken aan nieuwe inzichten, best practices en beleidsontwikkeling. Daarnaast wordt ingezet op betere governance en financieringsstructuren om investeringen te versnellen en samenwerking te versterken .

City Deals zijn een beproefd instrument binnen Agenda Stad, waarbij publieke en private partijen op gelijkwaardige basis samenwerken aan complexe opgaven. Inmiddels zijn er 32 deals gerealiseerd, die hebben geleid tot nieuwe financieringsvormen, effectiever beleid en meer kennisdeling.