Het Rapport Wennink is gepresenteerd als de Nederlandse vertaling van de Europese diagnose van Mario Draghi. De kern is herkenbaar: structureel lage productiviteitsgroei, oplopende publieke lasten en toenemende strategische afhankelijkheden. Zonder ingrijpen dreigt verlies aan welvaart en handelingsvermogen.

Toch schuurt de vertaling meer dan verwacht. Waar Draghi redeneert vanuit een sterker Europa, verschuift Wennink de focus naar een sterker Nederland.

Van Europese complementariteit naar nationale selectie

Draghi benadrukt dat Europa terrein verliest door versnippering en gebrek aan samenhang. Strategische relevantie ontstaat volgens hem juist via complementariteit: regio’s met verschillende sterktes die samen een robuust ecosysteem vormen. In het Rapport Wennink wordt strategische relevantie primair nationaal ingevuld. Vier domeinen, scherpe prioriteiten, een concrete investeringspijplijn. De logica is selectief: focus op hoogproductieve niches waar Nederland al sterk in is. Daarmee dringt zich een vraag op: wat gebeurt er met regio’s die niet vanzelf in deze nationale selectie passen?

Het Noorden buiten beeld

Opvallend is dat grote delen van Nederland nauwelijks expliciet terugkomen. Regio’s zonder dominante halfgeleider-, AI- of biotechclusters, waaronder Groningen, Drenthe en Friesland, spelen een marginale rol. De bestaande economische dynamiek past niet binnen het gekozen frame, en wordt daardoor op de achtergrond geplaatst.

Dat is niet alleen een analytische uitkomst, maar ook een proceskeuze van het rapport zelf. Niet alle relevante regionale sectoren en ecosystemen zijn structureel betrokken bij de totstandkoming van het rapport. Wat niet wordt opgehaald, wordt ook niet meegewogen. Het risico is een zichzelf versterkend beleidspatroon: investeringen volgen bestaande concentraties en versterken die vervolgens verder.

Oude logica in nieuwe woorden

Hoewel het rapport zich afzet tegen vrijblijvendheid, roept het een bekende vraag op: in hoeverre is dit een fundamentele koerswijziging, en in hoeverre een herverpakt topsectorenbeleid waar Wennink de 'winnaars' al gekozen heeft?

De nadruk op productiviteit, schaal en strategische relevantie legitimeert scherpe keuzes. Maar die keuzes hebben verdelingsgevolgen. Regio’s waar waarde ontstaat in combinaties van energie, landbouw, maakindustrie, zorg en publieke infrastructuur blijven lastiger zichtbaar, terwijl juist daar brede welvaart en maatschappelijke stabiliteit worden georganiseerd.

Wat het rapport onbedoeld blootlegt

Ironisch genoeg laat het Rapport Wennink vooral zien hoe cruciaal regio’s zijn, juist door ze beperkt expliciet te maken. Productiviteitsgroei, vergunningverlening, energie-infrastructuur, arbeidsmarkt en maatschappelijke draagkracht zijn geen abstracte nationale variabelen, maar regionaal georganiseerd. Zonder expliciete regionale inbedding dreigt nationale daadkracht los te komen van uitvoeringskracht.

Vooruitblik

Het Rapport Wennink maakt terecht duidelijk dat niets doen geen optie meer is. Maar de echte spanning zit niet in of er gekozen moet worden, maar hoe en op welk schaalniveau. Voor Noord-Nederland is de kernvraag niet of het relevant wil zijn, maar of het mag meebepalen wat als strategisch relevant geldt. Zolang die vraag open blijft, is nationale regie geen versnelling, maar een herverdeling van aandacht.

Blog: Jarno Welp