Het kabinet erkent de zorgen van TNO over de achterblijvende Nederlandse investeringen in onderzoek en innovatie. In het op 1 oktober verschenen paper Bouwen aan innovatiekracht, dat deze week ook in een signalement besproken is, waarschuwt TNO voor het wegvallen van langjarige innovatiefinanciering na afloop van het Nationaal Groeifonds. In een voortgangsbrief van 9 oktober gaan minister Herbert van Economische Zaken en minister Letschert van Onderwijs in op dezelfde problematiek en presenteren zij maatregelen om de investeringsachterstand te verkleinen. Daarbij krijgt ook de versterking van regionale innovatieclusters aandacht.

Kabinet erkent groeiende investeringsachterstand

Volgens berekeningen van TNO dreigt de Nederlandse R&D-intensiteit te dalen van 2,41 procent in 2025 naar 2,13 procent in 2030. Met de aangekondigde kabinetsmaatregelen wordt een daling tot ongeveer 2,25 procent verwacht. Om de doelstelling van drie procent alsnog te bereiken, is tussen 2027 en 2030 naar schatting 12 miljard euro extra publieke financiering nodig.

Het kabinet stelt onder meer 375 miljoen euro beschikbaar voor een nieuwe ronde van het Nationaal Groeifonds en verhoogt de structurele investeringen in onderzoek en wetenschap met 428 miljoen euro. Daarmee worden aanvullende middelen vrijgemaakt, maar een structurele opvolger van het Groeifonds, waarvoor TNO pleit, ontbreekt vooralsnog. Het kabinet verwacht bovendien dat de beschikbare middelen onvoldoende zijn om de drieprocent doelstelling te halen.

Regionale innovatieclusters krijgen extra aandacht

Een belangrijk onderdeel van de kabinetsaanpak is de versterking van regionale innovatieclusters. Het kabinet wil hierover met provincies in gesprek en regionale samenwerkingsverbanden nadrukkelijker verbinden met het nationale industriebeleid. Hiervoor loopt het landelijke budget op tot structureel 25 miljoen euro per jaar vanaf 2029.

Voor Noord-Nederland kan deze aanpak aansluiten bij bestaande innovatieclusters rondom watertechnologie in Fryslân, energie in Groningen en hightech maakindustrie in Drenthe. Ook wil het kabinet vanaf 2028 de MIT-regeling integreren in een gezamenlijk fonds voor regionale economische ontwikkeling.

De precieze verdeling van de middelen wordt in 2027 verder uitgewerkt. Daarmee komt het kabinet deels tegemoet aan de door TNO benadrukte behoefte aan ondersteuning van innovatie-ecosystemen. Of de aangekondigde investeringen ook voldoende langjarige zekerheid bieden, blijft voorlopig onduidelijk.